Maarif Soru Bankası

Maarif soru bankası arayışı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne geçişle birlikte eğitim kurumlarının öncelikli gündemi hâline geldi. Bağlam ve beceri temelli soruya duyulan ihtiyaç her kademede artıyor. Ne var ki arama motorlarında bu sorguyu yaptığınızda karşınıza çoğunlukla bireysel öğrenciye satılan basılı kitaplar çıkar. Kapaklarındaki "Maarif uyumlu" etiketinin neye dayandığı ise pek açıklanmaz.

Sahadaki tablo da bu boşluğu doğruluyor. Aralık 2025'te DergiPark'ta yayımlanan akademik araştırmada, öğretmenlerin Maarif Modeli'nin öğrenci merkezli ve üst düzey becerileri ortaya çıkaran yapısını olumlu bulduğu, ancak sınıf içi uygulamada ve ölçme-değerlendirme süreçlerinde güçlükler yaşadığı belirtiliyor.

Bu yazıda MEB kılavuzuna göre uygun bir sorunun özelliklerini, KB1, KB2 ve KB3 kavramsal beceri çerçevesini, 7 maddelik seçim kontrol listesini ve IndiviTech kurum verilerine göre 500.000'i aşan soru havuzunun kurumunuza neler sunduğunu bulacaksınız.

Maarif Soru Bankası Nedir? Klasik Soru Bankasından Farkı

Maarif soru bankası, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) öğretim programlarının öğrenme çıktılarına ve beceri çerçevesine göre hazırlanmış soru koleksiyonudur. Bu sorular yalnızca teorik ezberi yoklamaz; öğrencinin edindiği bilgiyi yeni ve otantik durumlarda ne ölçüde kullanabildiğini ölçer.

324 ders kitabı, 72 öğretim materyali ve 34 zenginleştirme ve destekleme etkinlik kitabı... Ekim 2026 itibarıyla TYMM resmî portalında listelenen bu rakamlar, modelin sahada ne kadar hızlı yaygınlaştığını gösteriyor. Öğretim materyalleri bu ölçekte yenilenirken ölçme ve değerlendirme araçlarının eski alışkanlıklarla sürdürülmesi düşünülemez. Maarif Modeli kademeli geçiş takvimiyle uygulandığı için güncel sınıf ve kademe listesini doğrudan tymm.meb.gov.tr üzerinden takip etmek en güvenilir yoldur.

Bağlam Temelli Soru ile Klasik Soru Arasındaki Fark

Klasik soru, öğrencinin bir bilgiyi hatırlayıp hatırlamadığını yoklar. Bağlam temelli sorular ise öğrenciden o bilgiyi gerçek bir yaşam senaryosuna taşımasını ister. MEB'in resmî açıklamasında vurgulandığı üzere kılavuzda, öğrencinin edindiği bilgi ve becerileri "yeni ve otantik durumlarda ne ölçüde uygulayabildiğinin, transfer edebildiğinin ve kullanabildiğinin" ölçülmesi merkeze alınmıştır.

Fen bilimlerinden tek bir örnek bu farkı netleştirir. "Enerji nedir?" sorusu yalnızca tanımı sorgularken, iki buzdolabının enerji etiketindeki yıllık tüketim verilerinden hangisinin daha verimli olduğunu çıkarmayı isteyen bir senaryo doğrudan kavramı kullanma becerisini ölçer. Üzerinde "yeni nesil soru" yazan her kaynağın bu ölçütü kendiliğinden karşıladığını varsaymamak gerekir.

Maarif Modeli'ne Uygun Bir Sorunun 5 Özelliği: Kılavuzun 4 İlkesi ve Tasarım

Bu dönüşümü standartlaştıran temel belge, MEB'in yayımladığı "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu"dur. Resmî verilere göre kılavuz; 12 ilde 4.361 altıncı sınıf ve 10.195 onuncu sınıf olmak üzere toplam 14.556 öğrenciyle yürütülen pilot uygulamaya ve sesli düşünme protokollerine (bilişsel görüşmelere) dayanıyor. Maarif Modeli soru yazım kılavuzu ilkeleri aşağıdaki ilk dört maddeyi doğrudan tanımlarken, beşinci özellik yayın inceleme ve tasarım standartlarından gelir.

1. Otantik bağlam: Soru, gerçek yaşamdan alınmış anlaşılır bir duruma dayanır. Kurgulanan senaryo süs değil, sorunun çözümü için işlevsel bir parçadır.
2. Bilgi transferi: Öğrenciden ezberlediği bilgiyi tekrar etmesi değil, karşılaştığı yeni duruma aktarıp kullanması beklenir.
3. Anlamlı çeldirici: Yanlış seçenekler rastgele belirlenmez; öğrencinin bilimsel yanılgılarını ve eksik öğrenmelerini tespit edecek şekilde kurgulanır. Örneğin serbest düşme sorusunda "ağır cisim daha hızlı düşer" çeldiricisi, kavram yanılgısını anında açığa çıkarır.
4. Gereksiz bilişsel yükten arınma: Ölçülmek istenen beceri dışındaki uzun metinler, karmaşık tablolar veya fazladan işlem adımları sorudan ayıklanır.
5. Okunabilir görsel tasarım: Soru kökündeki grafik, tablo veya görseller çözümün gerektirdiği netlikte sunulur.

Tasarım katmanının ölçme geçerliliğine etkisini IndiviTech yayın inceleme ekibi net bir biçimde özetliyor:

Çözüm için gereken grafikteki değer okunamıyorsa soru, ölçmek istediği beceriyi ölçemez; mesele bu kadar net.

KB1, KB2 ve KB3: Farklı Beceri Düzeylerinde Soru Neden Gerekli?

Bir sorunun nasıl kurgulandığı kadar hangi bilişsel düzeyi yokladığı da sınavın teşhis gücünü belirler. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin beceri çerçevesinde yer alan kavramsal beceriler, temelden üst düzeye uzanan üç bilişsel alanda toplanır (tymm.meb.gov.tr):

• Temel beceriler (KB1): Diğer becerilerin üzerine inşa edildiği ilk basamak düşünme işlemlerini kapsar.
• Bütünleşik beceriler (KB2): Birden fazla temel becerinin eşgüdümlü biçimde kullanılmasını gerektiren süreçleri içerir.
• Üst düzey düşünme becerileri (KB3): Değerlendirme, sorgulama ve özgün çözüm üretmeye dayanan karmaşık bilişsel işlemleri temsil eder.

Tek tip beceri temelli sorular ile hazırlanan bir sınav, öğrencinin hangi aşamada takıldığını gösteremez. Sınavda KB1, KB2 ve KB3 düzeyindeki sorular dengeli dağıtıldığında öğrencinin eksik kaldığı beceri alanı netleşir. Farklı bilişsel düzeylerde kurgulanan sorular, öğrencilerin bilişsel düzeylerini adım adım artırmayı hedefleyen geliştirici değerlendirme yaklaşımının da temelini oluşturur.

Beceri Düzeyi ile Güçlük Düzeyi Aynı Şey Değil

Uygulamada sık karşılaşılan bir durum, ölçme ve değerlendirme süreçlerinde bu iki kavramın birbirine karıştırılmasıdır. Beceri düzeyi sorunun hangi düşünme işlemini (KB1–KB3) gerektirdiğini gösterirken, güçlük düzeyi (madde güçlüğü) sorunun öğrenciler tarafından ne oranda doğru yanıtlandığını ifade eder. Çok adımlı bir KB1 sorusu zor olabilir; tanıdık bir senaryoya dayanan KB3 sorusu ise görece kolay çözülebilir. Bu nedenle nitelikli bir soru bankası iki etiketi ayrı ayrı sunmalıdır.

Maarif Modeli'ne Uygun Soru Bankası Nasıl Seçilir? 7 Maddelik Kontrol Listesi

Kaynakların üzerindeki "Maarif uyumlu" etiketi tek başına yeterli bir kanıt değildir.

Bakanlık incelemesine sunulan ders kitapları ve eğitim araçlarında değerlendirme kriterleri 5'ten 8'e çıkarıldı. Bu kriterlerin ilk altısı içerik (programla uyum, ölçme-değerlendirme, dil), son ikisi ise tasarım (görsel ve elektronik içerik) katmanını kapsıyor. Kurumunuz için Maarif Modeli'ne uygun soru bankası seçerken kılavuz ilkelerinden ve inceleme kriterlerinden türetilen şu 7 maddelik kontrol listesini kullanabilirsiniz:

1. Sorular otantik bağlam içeriyor mu? Kurgulanan gerçek yaşam senaryosunun çözüm için zorunlu olup olmadığını, yalnızca süsleme amacıyla eklenip eklenmediğini kontrol edin.
2. Çeldiriciler kavram yanılgısını hedefliyor mu? Her yanlış seçeneğin öğrencideki hangi eksik öğrenmeyi veya bilimsel yanılgıyı yakaladığını inceleyin.
3. Her soru bir öğrenme çıktısıyla eşleştirilmiş mi? Güncel TYMM öğretim programındaki öğrenme çıktıları ve kazanım kodlarıyla doğrudan eşleşmeyen sorular müfredat uyumunu kanıtlayamaz.
4. Sorular KB1–KB3 beceri düzeyine göre etiketli mi? Sınavlarda bilişsel dengeyi kurabilmek için kavramsal beceri etiketlerinin varlığını arayın.
5. Güçlük düzeyi çeşitliliği var mı? Farklı öğrenme düzeyindeki öğrencileri ayırt edebilmek için kolay, orta ve zor soruların dengeli dağıldığından emin olun.
6. Branş ve kademe kapsamı ile hacim kurum ihtiyacını karşılıyor mu? Branş ve kademe bazlı soru havuzunun yıl boyunca tekrara düşmeden sınav ve ödev üretmeye yetecek büyüklükte olduğunu doğrulayın.
7. Dijital filtreleme, raporlama ve okunabilir tasarım sunuluyor mu? Geniş bir soru havuzunu verimli yönetmek için hızlı filtreleme, detaylı karne/raporlama ve net görsel tasarım şarttır.

Zamanınız kısıtlı mı? En hızlı kalite kontrolünü ikinci madde üzerinden yapın: Rastgele birkaç soru seçip her bir yanlış seçeneğin hangi kavram yanılgısını ölçmek üzere yazıldığını sorgulayın.

Listeyi IndiviTech havuzunda deneyin

Dijital mi Basılı mı? Kurumlar İçin Kısa Karşılaştırma

Bireysel çalışmada basılı kaynaklar ihtiyacı karşılar; ancak okul, kurs ve yayınevi ölçeğinde sınav, tarama veya kişiye özel kitapçık üretmek için dijital soru bankası çok daha verimlidir.

IndiviTech Maarif Soru Bankası: 500.000+ Soru Tek Platformda

Pratikte kontrol listesindeki kriterleri kurum ölçeğinde karşılamak, güçlü bir teknolojik altyapı ve geniş bir içerik havuzu gerektirir.

IndiviTech Maarif soru bankası, kurum verilerine göre Maarif Modeli'ne uygun şekilde hazırlanmış 500.000'den fazla soruyu tek bir dijital platformda buluşturuyor. Sorular; branş, sınıf kademesi, öğrenme çıktısı ve öğrencilerin bilişsel düzeylerini artırmaya yönelik farklı beceri seviyelerine göre yapılandırılmıştır. TamOkul ve indiviBook gibi çözümleri de barındıran IndiviTech ekosistemi, Ekim 2026 itibarıyla 1.000'i aşkın kuruma ve 100.000'den fazla aktif öğretmene hizmet veriyor.

Platformdaki sorular; MEB Bağlam Temelli Soru Yazım Kılavuzu'nun temel ilkeleri olan otantik bağlam, kavram yanılgısını açığa çıkaran anlamlı çeldirici ve gereksiz bilişsel yükten arınma standartları gözetilerek hazırlanır. Bu yapı resmî bir Bakanlık onayı iması taşımaz. Aksine, kurumların yukarıdaki 7 maddelik kontrol listesiyle şeffaf biçimde denetleyebileceği pedagojik bir standart sunar.

Kontrol Listesindeki 7 Madde IndiviTech'te Nasıl Karşılanıyor?

Maarif Modeli'ne uygun dijital soru bankası arayan eğitim kurumları, demo sürecinde kendi branşlarından örnek soruları inceleyerek bu yedi kriterin tamamını canlı ortamda doğrulayabilir.

Öğretmen, Okul, Kurs ve Yayınevi İçin Maarif Modeli Soru Havuzu Kullanım Senaryoları

Aynı Maarif Modeli soru havuzu, eğitim ekosistemindeki farklı paydaşların ihtiyaçlarına göre özelleşmiş iş akışlarına dönüşür.

Öğretmenler: Ortak Yazılı Sınav ve Geliştirici Değerlendirme

Ortak yazılı sınavların Maarif Modeli'nin beceri temelli ve geliştirici değerlendirme yaklaşımıyla uyumlu biçimde hazırlanması sahadaki en önemli beklentilerden biridir. Geniş soru havuzu bu noktada öğretmenin yükünü hafifletir: İlgili öğrenme çıktıları seçilir, farklı bilişsel düzeylerden ve güçlük seviyelerinden sorular filtrelenerek dakikalar içinde dengeli bir yazılı veya çalışma yaprağı oluşturulur. Sınav sonrasında üretilen analizler de her öğrencinin hangi kavramsal beceride desteğe ihtiyaç duyduğunu netleştirir.

Okullar, Özel Okullar ve Kurslar: Tarama, Ödev ve Kişiye Özel Kitap

Ekim 2026 itibarıyla KÖKSİS (Kişiye Özel Kitap Sistemi) üzerinden tam 40.223 kitap basıldı (Kişiye Özel Kitap). Okul ve kurs yönetimleri, zümre bazlı ortak tarama sınavlarını ve haftalık ödev fasiküllerini tek merkezden yönetirken bu sistemle ölçme sonuçlarını doğrudan öğrenme materyaline dönüştürüyor. Tarama sınavlarının ardından yapay zekâ destekli ölçme-değerlendirme raporları devreye girer ve her öğrenci için yalnızca kendi eksik öğrenme çıktılarına odaklanan kişiye özel soru bankaları üretilir.

Yayınevleri: Maarif Modeli'ne Uygun İçerik Üretimi

Yeni yayın sezonu öncesinde yüzlerce özgün ve kılavuz ilkelerine uygun soru üretmek zorunda olan yayınevleri için zaman en kritik maliyettir. IndiviTech'in yayınevlerine özel soru bankası yazılımı ve TYMM uyumlu içerik üretim asistanı indiviStudio, yazar ekiplerinin bağlam temelli soru üretim, dizgi ve inceleme süreçlerini uçtan uca dijitalleştirir. Görsel ve elektronik içerik standartlarına uygun şablonlar sayesinde yayın hazırlık süreci hızlanır.

Etiketten Kanıta: Atılacak İlk Adım

Bir Maarif soru bankasının gerçek değeri yalnızca soru sayısından değil, her sorunun MEB kılavuz ilkelerine ve farklı beceri düzeylerine göre kurgulanmış olmasından gelir; yüksek ölçek ise bu niteliği kurum geneline yaymayı sağlar.

Kurumunuzda kullandığınız mevcut kaynakları 7 maddelik kontrol listesiyle bugün değerlendirebilirsiniz. Eksik kalan kriterleri tamamlamak ve 500.000'i aşkın soruluk dijital havuzu kendi branşınızda test etmek için bir sonraki adımı atın.

Kurumunuz için ücretsiz demo talep edin: Maarif Modeli'ne uygun soruları branş, kademe ve beceri düzeyine göre filtrelemeyi canlı görün. Demo Talep Et

Yayınevi misiniz? Yayıneviniz için içerik altyapısı görüşmesi planlayın.