Ortak Yazılı Sınav Sistemi OYSS Nedir?

Uygulamada sık karşılaşılan durum şu: Ortak Yazılı Sınav Sistemi hakkında bilgi arayan öğretmen, kısa tanıtım videoları, il duyuruları ve uzun bir uygulama kılavuzu arasında mekik dokuyor. İlk ortak yazılı dönemi yaklaşırken akla takılan soru da hep aynı: OYSS öğretmene ne kadar alan bırakıyor?

Sistem yazılıyı öğretmenin elinden almıyor.

Değişen, işin kendisi. Sıfırdan soru yazmanın yerini senaryo seçme, havuzu düzenleme, puanlama anahtarıyla değerlendirme ve rapor okumaya dayanan bir akış alıyor. Rehberde önce kapsam tablosunu, takvimi, karar haritasını ve giriş adımlarını bulacaksınız. Ardından açık uçlu sınav ve puanlama süreci, sınav sonrası işlemler, tartışılan yönler ve sık sorulan sorular geliyor.

OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sisteminin Amacı

OYSS nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS), okul genelinde yapılan ortak yazılı sınavları dijital ortamda yürüten bir sistemdir. Sınavlar Yeni EBA üzerinden hazırlanır, uygulanır ve puanlanır; sonuçlar da öğrenme çıktılarına göre analiz edilir. Sistemi MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ODSGM) geliştirdi.

Peki amaç ne? MEB yeni sınav sistemi olarak da anılan OYSS'de üç hedef öne çıkıyor: açık uçlu ve beceri temelli soruların okullarda daha yaygın kullanılması, okullar arasında ortak bir ölçme standardının kurulması ve sonuçların öğrenci, şube ve okul düzeyinde analiz edilip kanıta dayalı geri bildirime dönüşmesi.

Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci'ye göre ölçme ve değerlendirme artık eğitimin sonunda yapılan bir işlem değil, "öğrencimizi ve öğretmenimizi geliştiren bir süreç".

OYSS Hangi Sınıflarda, Derslerde ve Okullarda Uygulanıyor?

Okulunuz bu işin içinde mi, değil mi? Aşağıdaki tablo ve istisnalar listesi bu sorunun yanıtını veriyor.

Kapsamdaki 16 Branş: Ortaokul ve Lise Tablosu

MEB'in ortak sınav uygulaması bu 16 branşı hem resmî hem özel okullarda kapsıyor. Uygulama Kılavuzu hükümlerine göre seçmeli derslerde kural farklı: Bakanlığın konu soru dağılım tablolarında yer alan seçmeli dersler sisteme girer; tablolarda bulunmayanların sınavını ise alan zümresi kendisi hazırlar. Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile İngilizcede OYSS üzerinden yalnızca okuma ve yazma sınavları yapılıyor. Dinleme ve konuşma sınavlarının durumunu SSS bölümünde bulabilirsiniz.

Kapsam Dışı Kalan Sınıflar, Dersler ve Okul Türleri

"OYSS hangi okullarda uygulanmayacak?" diye soranlar için kılavuzda belirtilen istisna listesi şöyle:

• Milletlerarası özel öğretim kurumları
• Akşam liseleri ve mesleki eğitim merkezleri
• Özel eğitim meslek ve uygulama okulları (I, II, III. kademe) ile bu programları uygulayan özel eğitim sınıfları
• İngilizce dersleri (7. ve 11. sınıflar)
• Azınlık okullarındaki din kültürü ve ahlak bilgisi dersi
• Hazırlık sınıflarındaki tüm dersler
• Ortaokul çoklu yabancı dil programındaki yabancı dil sınavları
• Uluslararası Anadolu imam hatip liselerinin yabancı uyruklu öğrenci şubeleri

2026-2027 kapsam listesinde 8. ve 12. sınıflar yer almıyor. Yoğunlaştırılmış eğitim programı uygulayan mesleki okullarda ise uygulama yalnızca 9. sınıfla sınırlı.

Özel okullar kapsamda mı? Evet. Bakanlık onaylı kuruma özgü program uygulayan özel okullar da kapsamın içinde, çünkü bu programlar resmî programdaki öğrenme çıktılarını karşılamak zorunda.

Kurs ve dershaneler ise OYSS'yi uygulamaz. Onların asıl katkısı, öğrenciyi açık uçlu sınav mantığına hazırlamak.

2026-2027 Ortak Yazılı Sınav Takvimi

Kapsamı netleştirdiyseniz sıra, ortak yazılı sınav takvimini zümre planına işlemeye geldi.

Sistem 16 Ekim 2026'da tanıtıldı, OYSS uygulama kılavuzu da 20 Ekim 2026'da yayımlandı. 2026-2027 yılının sonraki yazılı dönemlerine ait ortak yazılı sınav tarihleri için MEB ve il millî eğitim müdürlüklerinin duyurularını izlemek gerekiyor. Ek eğitime ihtiyaç duyan öğretmenler il ölçme değerlendirme merkezi müdürlüğüne başvurabilir.

Karar Haritası: OYSS'de Bakanlık, Zümre ve Okul Yönetimi Neye Karar Verir?

"Yazılılar artık Bakanlıkça mı hazırlanıyor?" Hayır.

Bakanlık çerçeveyi çizer; sınavı alan zümre öğretmenleri şekillendirir. Kimin neye karar verdiğini aşağıdaki tablo tek bakışta gösteriyor:

Ortak bir OYSS soru havuzu, her okulun aynı sınavı uygulayacağı anlamına gelmiyor. İkili öğretim yapan okullar sabahçı ve öğlenci şubeler için farklı sınavlar da oluşturabilir. Uzun süre görevden ayrı kalan bir öğretmenin dersinde senaryo uygulanamıyorsa sınavı alan zümresi hazırlar. ODSGM'nin ifadesiyle: "öğretmenlerin belirleyici rolü devam etmektedir".

OYSS Giriş: EBA Üzerinden Sınav Oluşturma Adımları

Sınavı sisteme girme yetkisi, haritadan da anlaşılacağı üzere zümre başkanında. İşin ilk şartı ise MEBBİS'teki görevlendirme kaydının eksiksiz olması.

Adım Adım OYSS Girişi ve Sınav Oluşturma

1. Okul müdürlüğü, zümre başkanı görevlendirmesini MEBBİS Zümre Modülüne eksiksiz işler.
2. Zümre başkanı Yeni EBA'ya EBA, MEBBİS veya e-Devlet şifresiyle giriş yapar.
3. EBA içindeki OYSS modülü açılır. Modül görünmüyorsa aşağıdaki kontrol listesine geçin.
4. Zümre, karar haritasındaki ölçütleri gözeterek uygun senaryoyu seçer.
5. Havuzdan gelen sorular incelenir; gerekirse 2 soru değiştirilir, ardından güçlük düzeyi ve puan değerleri belirlenir.
6. Zümrenin hazırladığı 2 açık uçlu soru puanlama anahtarlarıyla birlikte sisteme eklenir ve sınav tamamlanır.

Modül Görünmüyorsa: MEBBİS Zümre Modülü Kontrol Listesi

Kontrol edin:

• Zümre başkanlığı görevlendirmeniz MEBBİS Zümre Modülünde tanımlı mı?
• Görevlendirme ve kullanıcı bilgileriniz güncel mi?
• EBA kullanıcı tanımlamanız tamamlanmış mı?

Pratikte gözlemlediğimiz kadarıyla erişim sorunlarının büyük kısmı MEBBİS Zümre Modülündeki eksik tanımlamalardan kaynaklanıyor. Eksik bir kayıt varsa okul müdürlüğüne düzelttirin ve EBA OYSS erişimini yeniden deneyin. Olmadı mı? Okul müdürlüğü aracılığıyla il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünden teknik destek isteyin. Giriş sorunu hazırlığı geciktiriyorsa sisteme okul yöneticisi yetkisiyle de girilebilir; zaman daraldığında bu seçeneği aklınızda tutun.

Açık Uçlu Sınav: OYSS'de Sorular Nasıl Hazırlanır ve Puanlanır?

OYSS özünde bir açık uçlu sınav modeli. Sistemdeki tüm sorular beceri temelli soru mantığıyla ve açık uçlu olarak kurgulanıyor; giriş adımlarının son halkasında eklenen sorular da bu ölçme anlayışını yansıtıyor.

Bir OYSS Sınavında Kaç Soru Var, Kaçını Öğretmen Yazar?

Ortalama 6-8. Bir sınavda öğrencinin karşısına çıkan açık uçlu soru sayısı bu aralıkta. Zümre, seçilen senaryonun öğrenme çıktılarına yönelik 2 soruyu puanlama anahtarlarıyla birlikte kendisi hazırlar. Kalan sorular OYSS soru havuzundan gelir ve bunlardan 2'sini değiştirmek mümkün.

Basında açıklanan hedefe göre havuza ilk etapta yaklaşık 8.000 soru aktarılacak, her sınav döneminde de yaklaşık 8.000 yeni soru eklenecek. Havuz ne kadar büyürse büyüsün, açık uçlu soru hazırlama becerisi zümrenin sınava yaptığı en belirleyici katkı olmayı sürdürüyor. Matematik ve fen derslerini yabancı dilde okutan okullar ise zümre kararıyla soruları öğretim diline çevirebilir.

Açık Uçlu Soruyu Test Sorusundan Ayıran Ne? Öğrenciler İçin Hazırlık İpuçları

Fark seçeneklerde başlıyor. Açık uçlu soruda şık yoktur; öğrenci çözüm yolunu ve gerekçesini kendi cümleleriyle yazar. Puanlama anahtarı, yanıtın doğru kısımlarına ayrı ayrı puan vermeyi mümkün kılar. Bu dereceli puanlama mantığında yarım kalan bir çözüm de boşa gitmez.

Aşağıdaki öneriler resmî bir OYSS kuralı değil; öğrenci, veli ve kurslar için genel hazırlık ilkeleri:

• Yanıtınızı gerekçelendirin ve işlem adımlarını atlamadan gösterin.
• Sorudaki eylem fiilini (açıklayınız, karşılaştırınız vb.) dikkatle okuyun.
• Yanıtınızı sorunun istediği kapsamla sınırlı tutun.

Bir de uyarı: İnternette "OYSS soruları" adıyla resmî havuzu sunduğunu iddia eden gayriresmî sitelere itibar etmeyin.

Sınav Sonrası: e-Okul Puan Girişi, Analiz Raporları ve Paylaşım Kuralı

Sınav bittiğinde iş bitmiyor; OYSS'nin veri ve analiz aşaması tam da burada başlıyor. OYSS e-Okul puan girişinde temel kural şu: Her yanıt puanlama anahtarına göre değerlendirilir, puanlar da soru bazında e-Okul'a aktarılır. BEP kapsamındaki kaynaştırma ve bütünleştirme öğrencilerinde ise soru bazlı puanlama yapılmaz; sisteme yalnızca toplam puan işlenir.

Bu verilerden ne çıkıyor? Sistem, öğrenci, şube ve okul düzeyinde öğrenme çıktısı temelli analiz raporları üretiyor. Amaçlar arasında sayılan kanıta dayalı geri bildirim de bu aşamada somut hale geliyor. MEB, zaten yönetmelikler gereği zorunlu olan sınav analizini OYSS ile otomatikleştirerek öğretmenin raporlama yükünü azaltmayı hedefliyor.

Sonuçlar açıklandıktan sonra sorular ve cevap anahtarı sınıfta öğrencilerle birlikte incelenebilir. Dikkat: Soruların ve cevap anahtarlarının okul dışına çıkarılması, internette veya sosyal medyada paylaşılması yasaktır.

OYSS'ye Yöneltilen Eleştiriler ve Tartışılan Yönler

İş yükü ise ayrı bir başlık. MEB raporlama yükünü azaltmayı hedeflediğini söylese de OYSS öğretmen iş yükü eleştirileri soru bazlı puanlamada düğümleniyor. Maarif Platformu açık uçlu soruları olumlu bir hedef olarak görüyor; öte yandan kalabalık okullarda e-Okul girişinin yaratacağı yükün ve engelli öğretmenlerin erişilebilirlik ihtiyacının gözetilmesini istiyor.

Yapay zekâ cephesinde belirsizlik sürüyor. Planlanan yapay zekâ destekli puanlama için henüz resmî bir takvim açıklanmadı.

Sistemin ölçme ve değerlendirmeye katkısını tartmak için ilk dönem uygulamalarını görmek gerekecek.

Ortak Yazılı Sınav Sistemi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

8. ve 12. sınıflarda ortak yazılı sınav OYSS ile mi yapılıyor?

2026-2027 kapsam listesinde ortaokulda 5-7., lisede 9-11. sınıflar var; 8. ve 12. sınıflar bu listede yer almıyor. Olası değişiklikler için OYSS ile ilgili MEB duyurularını izlemekte fayda var.

Türkçe ve İngilizce dinleme-konuşma sınavları OYSS'ye dahil mi?

Hayır. Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile İngilizcede OYSS yalnızca okuma ve yazma becerisine yönelik yazılı sınavları kapsar. Dinleme ve konuşma sınavını alan zümresi ilgili mevzuata göre yürütür.

Mazeret sınavı nasıl hazırlanıyor?

Geçerli mazereti olan öğrenciler 23-27 Kasım 2026 tarihleri arasında OYSS üzerinden mazeret sınavına alınır. Sınav, asıl sınavda seçilen senaryo esas alınarak kurulur: Soruların 2'sini zümre yazar, kalanı havuzdan gelir.

Çok programlı liselerde her program için ayrı sınav yapılır mı?

Hayır. Birden fazla program uygulayan okullarda program bazında ayrı sınav hazırlanmaz; OYSS kapsamındaki her ders ve sınıf düzeyi için tek bir ortak yazılı sınav uygulanır.

---

İş bölümü aslında yalın. OYSS'de kapsamı ve takvimi Bakanlık belirler; senaryo seçimi, soru düzenleme, güçlük düzeyi ve puan kararları ise zümrede kalır. Bu ayrımı bilen öğretmen sistemi bir yük olarak değil, kontrol aracı olarak kullanır.

Yapılacaklar listesi de kısa: MEBBİS tanımınızı şimdi kontrol edin, 3-13 Kasım takvimini zümre planınıza işleyin ve puanlama anahtarı mantığını öğrencilerinizle paylaşın. Kılavuzda yapılabilecek değişiklikler ve dava süreci nedeniyle resmî duyuruları da gözden kaçırmayın. Zümre toplantılarınızda hızlı başvuru kaynağı olarak kullanmak üzere bu rehberdeki karar haritasını ve MEBBİS kontrol listesini çalışma arkadaşlarınızla paylaşabilir, öğrencileriniz için açık uçlu sınava hazırlık ilkelerini sınıf içi bilgilendirme panolarına taşıyabilirsiniz.